Serwis prowadzony przez dr n. med. Jacka Kunickiego, specjalistę neurochirurga

Leczenie operacyjne 12 września 2022

Płynotok

Jacek Kunicki
dr n. med.
Płynotok

Z pewnośćią większości osób słowo nie mowi nic, poza tym, że kojarzy się z płynem lub potokiem.
To rzadko używane słowo oznacza patologiczny objaw jakim jest wyciek płynu mózgowo- rdzeniowego poza jamę czaszki czy kanał kręgowy. Płynotok jest jednym z powikłań spotykanych w operacjch neurochirurgicznych.

Większość operacji neurochirurgicznych okolicy podstawy czaszki oraz przysadki zagrożonych jest występowaniem płynotoku.

Mózg i rdzeń kręgowy zamknięte w przestrzeni czaszki i kanału kręgowego niejako pływają w płynie mózgowo rdzeniowym, który wypełnia szczelnie i pod niewielkim ciśnieniem przestrzeń sródczaszkową i kanał kręgowy.

W trakcie operacji guzów przysadki i podstawy czsaszki często dochodzi do planowego lub niezamierzonego otwarcia przestrzeni podpajęczej i kontrolowanego wypływu płynu mógowo rdzeniowego. Operację kończy albo dokładne i wodoszczelne zaszycie opon lub zamknięcie ich innymi sposobami w przypadku, gdzie szycie nie jest moiżliwe z powodów braku miejsca i ograniczeń technicznych. W takich przypadkach zamknięcie wodoszczelne opon nawyzamy plastyką siodła i podstawy czaszki. Polego on na zamykaniu nieszczelności „korkami” z tkanki tłuszczowej pobranej od pacjenta, klejem tkankowym oraz specjalnymi materiałami przypominającymi naklejki wykonane z kolagenu.

Wyciek płynu mózgowo rdzeniowego jest potencjalnie groźnym powikłaniem, które samo w sobie daje szereg nieprzyjemnych dolegliości oraz grozi dalszymi jeszcze poważniejszymi kłopotami. Wyciek płynu jest dowodem nieszczelności barier oponowych co może prowadzić do zaplenia opon mózgowordzeniowych lub gromadzenia się powietrza w jamie czaszki.

Płynotok objawia się wodnistym wyciekiem z otworów nosowych, uczuciem ściekania płynu po tylnej ścianie gardła. Wyciek nasila się przy pochyalniu, w trakcie parcia, dźwigania itp.
Ubytek płynu powoduje bóle głowy, szumy uszne, nudności, objawy nasilają się w pozycji pionowej, po położeniu nieco łagodnieją.
Zdarzają się przypadki płynotoków, gdy chory poza wyciekim płynu nie zgłasza innych niepokojących objawów.
Dość często, duże trudności, nastręcza odróżnienie płynotoku od wodnistego kataru, który często towarzyszy gojeniu jamy nosa po operacjach przeznosowoych.
Ryzyko płynotoku jest najwiękze w pierwszych dobach po operacji, z każym tygodniem spada ono bardzo wyraźnie, choć bywają obserwowane wycieki po zagojeniu zatok i nosa w kilka tygodni po operacji, gdy chory opróżnia nos i zatoki z zalegających strupów i wydzieliny, które mogą maskować niewielki płynotok.

Pły mózgowo rdzeniowy po operacji przeznosowej wycieka przez jamę nosa i gardło- wówczas mówimy o płynotoku nosowym.
Ryzyko płynotoku po operacjach przysadki wynosi ok. 0.5% -2% z wykorztystaniem dostępów klasycznych. Dostępy endoskopowe z racji często szerszego otwarcia oraz możłiwości doszczętniejszej reskcji guza ryzko płynotoku jest nieznacznie większe 2- 4%. Dostępy endoskopowe rozszerzone tj. takie gdzie otwarcie podstawy czaszki jest większe i dochodzi do planowego szerokiego otawrcia opon. W takich operacjch płynotoki sa częstsze tj. 5-15%, elementem który zwiększa skuteczność plastyk podstawy czaszki jest użycie błony śluzowej przegrody nosa, która pobrana w postaci uszypułowenej łaty po wywinięciu zakrywa ubytek podstawy czaszki.
Lecznie płynotoku jest leczniem zabiegowym, może polegac na reopeacji tj. powtórnej plastyce lub użyciu drenażu płynu mózgowo rdzeniowego przez cieniutki dren (1mm) wprowadzany do kręgosłupa. Upust płynu przez dren obniża ciśnienie płynu w jamie czaszki, zatrzymuje płynotok i pozwala na zagojenie się przetoki przez, którą płyn wydostawał się.

Z uwagi na potencjalne niebezpieczeńsywa wtórnych powikłań samego płynotoku, podejrzenie takiego powikłania wymaga interwencji lekarskiej i badań specjalistycznych oraz wykluczenia neuroinfekcji.

Inne teksty w tej samej kategorii Zobacz również