Dostęp przez nos (przeznosowy) to obecnie najczęściej wybierana i najbezpieczniejsza droga operacyjna do guzów przysadki. Choć jest to metoda minimalnie inwazyjna, może prowadzić do powikłań laryngologicznych, szczególnie w obrębie jamy nosa i zatok.
Rodzaje dostępu przeznosowe do guza przysadki
Stosowane są dwa główne sposoby:
- Dostęp mikroskopowy (przezprzegrodowy) — klasyczny, z użyciem rozwieraczy i mikroskopu. Przebiega pod błoną śluzową przegrody nosa. Wymaga czasem częściowej resekcji przegrody.
- Dostęp endoskopowy — nowsza metoda, prowadzona przez światło jamy nosa, bez uszkodzenia przegrody. Charakteryzuje się mniejszą inwazyjnością.
Najczęstsze powikłania laryngologiczne
- Otarcia, strupy i zrosty w jamie nosa – występują rzadko, ale mogą powodować dyskomfort. Odpowiednia higiena pooperacyjna pomaga im zapobiec.
- Ostre i przewlekłe zapalenie zatok – pojawia się u 3–5% pacjentów. Objawy to przewlekły katar, uczucie zatkania nosa, ból głowy.
- Zrosty w jamie nosa – u kilku procent pacjentów. Zwykle nie są odczuwalne, a kontrola laryngologiczna skutecznie im zapobiega.
- Pogorszenie lub zanik węchu (anosmia) – dotyczy ok. 0,5-1% pacjentów, głównie po operacjach z użyciem płata błony śluzowej przegrody nosa. Tymczasowe osłabienie węchu występuje u 10–15% operowanych i ustępuje w ciągu 6–8 tygodni.
- Torbiele zapalne i polipy w zatoce klinowej – rzadko spotykane (2–3%), często wykrywane przypadkowo w badaniach MR. Jeśli dają objawy, można je usunąć endoskopowo.
Skąd się biorą infekcje po operacji?
W jamie nosa bytuje naturalna flora bakteryjna. Główna przyczyna zakażeń to obecność gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus), obecnego nawet u 90% pacjentów z infekcjami nosa i zatok oraz obecnego u nawet 40-50% zdorowych pacjentów.Profilaktyka obejmuje:
- antyseptyczne płukanie nosa i stosowanie maści antybiotykowych przed operacją,
- stosowanie antybiotyków miejscowo i ogólnie okołooperacyjnie
- myciei płukanie jamy nosa antyseptykiem śródoperacyjnie
Dzięki temu ryzyko infekcji pooperacyjnych spada do 1–3%.
Jak wyglądają zmiany w zatokach w rezonansie po operacji?
W badaniach MR do 80% pacjentów ma widoczne pogrubienie błony śluzowej zatok (głównie sitowych i klinowej). Zmiany te zwykle ustępują w ciągu 12–18 miesięcy, zwłaszcza przy stosowaniu pooperacyjnym irygacji i donosowych steroidów.
Kiedy konieczna jest wizyta u laryngologa?
Zgłoś się do lekarza, jeśli pojawią się:
- ropny katar (żółto-zielony, cuchnący),
- uczucie zatkania nosa mimo płukania,
- nawracające krwawienia z nosa,
- nieprzyjemny zapach z nosa mimo irygacji,
- silny ból głowy nasilający się przy pochylaniu,
- uczucie obecności ciała obcego w nosie,
- częste odksztuszanie śluzowej wydzieliny z gardła.
